Coeliakie/Andere maag-darmaandoeningen

Coeliakie, glutenenteropatie of inheemse spruw is een aandoening van primair het maag-darmkanaal en wordt gekenmerkt door chronische ontsteking van het slijmvlies wat leidt tot darmvlokatrofie, malabsorptie en vele uitingsvormen die optreden in de kinderjaren of op volwassen leeftijd.

Symptomen omvatten abdominale krampen en opgezette buik en onbehandelde coeliakie kan tot vitamine- en mineraaltekorten, osteoporose en andere problemen leiden.

De aandoening wordt ook sterk geassocieerd met de huidaandoening dermatitis herpetiformis. De belangrijkste genetische risicofactoren (HLA-DQ2 en HLA-DQ8) alsook milieutriggers (specifieke peptiden in tarwe, rogge en gerst) voor coeliakie zijn geïdentificeerd en de meeste patiënten ervaren complete remissie na uitsluiting van deze granen uit hun dieet. Er is dus flinke wetenschappelijke vooruitgang geboekt in het begrip van deze complexe ziekte alsook het voorkomen of genezen van de uitingsvormen ervan door dieetinterventie.

Coeliakie wordt momenteel in de VS beschouwd als een zeldzame ziekte. Recente studies, met name in Europa maar ook in de VS, suggereren echter dat de prevalentie veel hoger is dan tot nu toe werd aangenomen wat zou betekenen dat de aandoening onvoldoende wordt onderkend. De aandoening komt het vaakst voor bij de blanke bevolking en slechts zelden bij de zwarte bevolking in Afrika. Bij de Aziatische bevolking komt de aandoening helemaal niet voor (zie epidemiologie). Sommige coeliakiepatiënten lopen risico op Non-Hodgkinlymfoom, een zeldzame kanker die het maag-darmkanaal aantast. Het is echter nog niet bekend wat de gevolgen van deze observatie zijn ten aanzien van diagnose- en behandelstrategieën.

Een tekort aan immunoglobuline A (IgA) komt bij patiënten met coeliakie (CD) 10 tot 15 keer vaker voor dan bij gezonde personen (prevalentie in gezonde personen: 1 op 600 tot 800). Dit betekent dat coeliakiepatiënten met een IgA-tekort een fout-negatieve serologie kunnen hebben als in de serodiagnose alleen IgA-istotypen worden gemeten.